ओपीडी: 10:00 AM – 2:00 PM | 4:00 PM – 6:30 PM · रविवार बंद मॉडर्न इलेक्ट्रॉनिक मॉलजवळ, रुक्मिणी नगर, अमरावती 9021027168

मानसिक आरोग्य

बायपोलर डिसऑर्डर: मनःस्थितीतील टोकाचे चढ-उतार समजून घ्या

Bipolar disorder: understanding extreme mood swings

बायपोलर डिसऑर्डर हा दीर्घकालीन आजार असून त्यात मनःस्थिती नैराश्य व मेनियाच्या टप्प्यांमध्ये झुलते – मेनियामध्ये असामान्यपणे जास्त ऊर्जा, अति-सक्रियता व झोपेची कमी गरज असते. नियमित उपचारांनी बहुतेक लोक दीर्घकाळ बरे राहतात.

महत्त्वाची तथ्ये

4 कोटीलोकांना 2019 मध्ये जगभरात बायपोलर डिसऑर्डर होता (WHO).
सुमारे 0.5%भारतीय प्रौढांना आयुष्यात कधी बायपोलर डिसऑर्डर झाला आहे (NMHS 2015–16).
किशोरवयाचा शेवट ते विशीया काळात तो बहुधा सुरू होतो.

सामान्य लक्षणे

  • मेनिया: खूप आनंदी किंवा चिडचिडी मनःस्थिती, अति-आत्मविश्वास
  • थकवा न वाटता झोपेची खूप कमी गरज
  • भरभर बोलणे, वेगाने धावणारे विचार, एका विचारातून दुसऱ्यावर उडी
  • जास्त खर्च, धोकादायक निर्णय किंवा असामान्य वागणे
  • नैराश्य: उदासी, कमी ऊर्जा, रस न वाटणे व निराशा
  • टप्प्यांच्या मध्ये सामान्य मनःस्थितीचा काळ

कारणे व जोखीम

  • आनुवंशिकतेचा (घराण्यात असण्याचा) मोठा वाटा
  • मेंदूतील रसायनांमधील बदल
  • ताण, अपुरी झोप किंवा नशेच्या पदार्थांचे सेवन यामुळे आजाराचा नवा टप्पा सुरू होऊ शकतो
  • औषधे अचानक बंद करणे

उपचार

  • मनःस्थिती स्थिर करणारी औषधे, नियमित तपासणी व गरज असल्यास रक्ततपासणीसह
  • रुग्ण व कुटुंबीयांना माहिती – सुरुवातीची धोक्याची लक्षणे व काय करावे
  • नियमित झोप व दिनचर्या
  • दारू व इतर नशेच्या पदार्थांपासून दूर राहणे
  • आजार पुन्हा होऊ नये यासाठी योजना व दीर्घकालीन फॉलो-अप

डॉक्टरांना केव्हा भेटावे

झोप कमी होणे, असामान्य ऊर्जा किंवा खर्च, किंवा खोल उदासी दिसल्यास लवकर मदत घ्या. एखादी व्यक्ती खूप अस्वस्थ असेल, स्वतःला किंवा इतरांना धोका निर्माण झाला असेल किंवा आत्महत्येबद्दल बोलत असेल तर त्वरित मदत घ्या – क्लिनिक, टेली-मानस 14416 किंवा 112 वर कॉल करा.

नवचेतना क्लिनिक कसे मदत करू शकते

नवचेतना क्लिनिकमध्ये डॉ. विवेक प्रभाकर जोगे (एमबीबीएस, एमडी मानसोपचार) गोपनीय तपासणी व पुराव्यावर आधारित उपचार देतात, आणि गरज असल्यास कुटुंबालाही सहभागी करून घेतात.

स्रोत: WHO fact sheet: Mental disorders (2022); National Mental Health Survey of India 2015–16, NIMHANS.

संबंधित लेख

व्यसनमुक्ती

दारूच्या समस्येशी झुंजणाऱ्या कुटुंबीयाला कशी मदत करावी

कुटुंबांसाठी पहिली पावले: कसे बोलावे, काय टाळावे आणि डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली उपचार का आवश्यक आहेत.

#कुटुंब#दारू#व्यसन

मानसिक आरोग्य

नैराश्य: लक्ष देण्याजोगी 8 लक्षणे

कधीकधी उदास वाटणे सामान्य आहे. उदासी आठवडोन्‌आठवडे टिकली आणि दैनंदिन जीवनावर परिणाम झाला, तर ते नैराश्य असू शकते – उपचार करता येणारा आजार.

#नैराश्य

मानसिक आरोग्य

स्किझोफ्रेनिया: सुरुवातीची लक्षणे, उपचार व बरे होणे

स्किझोफ्रेनिया हा मेंदूचा उपचार करता येणारा आजार आहे. सुरुवातीची लक्षणे ओळखा, उपचार समजून घ्या आणि कुटुंब बरे होण्यास कशी मदत करू शकते ते जाणून घ्या.

#कुटुंब#स्किझोफ्रेनिया

बरे वाटण्याच्या दिशेने पहिले पाऊल उचला

सल्ला गोपनीय असतो आणि डॉक्टर तुम्हाला पुरेसा वेळ देतात. भेटीची वेळ बुक करा किंवा बोलण्यासाठी फक्त कॉल करा.