ओपीडी: 10:00 AM – 2:00 PM | 4:00 PM – 6:30 PM · रविवार बंद मॉडर्न इलेक्ट्रॉनिक मॉलजवळ, रुक्मिणी नगर, अमरावती 9021027168

मानसिक आरोग्य

निद्रानाश व झोपेच्या तक्रारी: कारणे व दीर्घकाळ टिकणारे उपाय

Insomnia and sleep problems: causes and lasting solutions

चांगली झोप मूड, स्मरणशक्ती, रोगप्रतिकारशक्ती व सुरक्षिततेसाठी आवश्यक आहे. बहुतेक झोपेच्या तक्रारींमागे शोधून उपचार करता येईल असे कारण असते – ताण, चिंता, नैराश्य, वेदना, सवयी किंवा औषधे.

महत्त्वाची तथ्ये

7+ तासरात्रीची झोप प्रौढांसाठी आवश्यक मानली जाते (AASM).
सुमारे 10 पैकी 1प्रौढाला जुनाट निद्रानाश असतो (AASM).
आठवड्यात 3 रात्री3 महिने किंवा अधिक – जुनाट निद्रानाशाची सामान्य व्याख्या (DSM-5 / ICSD-3).

सामान्य लक्षणे

  • झोप लागण्यात अडचण
  • रात्री वारंवार किंवा पहाटे खूप लवकर जाग येणे
  • सकाळी ताजेतवाने न वाटणे
  • दिवसा थकवा, चिडचिड किंवा लक्ष न लागणे
  • झोपताना झोपेबद्दल काळजी

कारणे व जोखीम

  • ताण, चिंता किंवा नैराश्य
  • वेदना किंवा शारीरिक समस्या, उदा. घोरताना मध्येच श्वास थांबणे (स्लीप ॲप्निया)
  • संध्याकाळी चहा, कॉफी, दारू किंवा तंबाखू
  • झोपताना मोबाइल-टीव्ही, अनियमित वेळा किंवा शिफ्टमधील काम
  • काही औषधे व झोपेच्या गोळ्यांचा दीर्घ वापर

उपचार

  • मूळ कारण शोधून उपचार
  • निद्रानाशासाठी कॉग्निटिव्ह बिहेविअरल थेरपी (CBT-I) – सुचवलेला पहिला उपचार
  • उठण्याची ठरलेली वेळ, अंधार व शांतता असलेली खोली, झोपण्यापूर्वी स्क्रीन नाही
  • फक्त गरज असल्यास थोड्या काळासाठी औषधे
  • दीर्घकाळ घेतल्या जाणाऱ्या झोपेच्या गोळ्या कमी करण्याची देखरेखीखालील योजना

डॉक्टरांना केव्हा भेटावे

झोप नीट न लागण्याचा त्रास काही आठवड्यांहून अधिक काळ टिकल्यास, दिवसभराच्या कामांवर परिणाम झाल्यास, किंवा तुम्ही मोठ्याने घोरत असाल व दिवसा झोप येत असेल, तर डॉक्टरांना भेटा.

नवचेतना क्लिनिक कसे मदत करू शकते

नवचेतना क्लिनिकमध्ये डॉ. विवेक प्रभाकर जोगे (एमबीबीएस, एमडी मानसोपचार) गोपनीय तपासणी व पुराव्यावर आधारित उपचार देतात, आणि गरज असल्यास कुटुंबालाही सहभागी करून घेतात.

स्रोत: American Academy of Sleep Medicine (AASM) – adult sleep recommendations and insomnia guidance; DSM-5 / ICSD-3 criteria for chronic insomnia.

संबंधित लेख

मानसिक आरोग्य

नैराश्य: लक्ष देण्याजोगी 8 लक्षणे

कधीकधी उदास वाटणे सामान्य आहे. उदासी आठवडोन्‌आठवडे टिकली आणि दैनंदिन जीवनावर परिणाम झाला, तर ते नैराश्य असू शकते – उपचार करता येणारा आजार.

#नैराश्य

मानसिक आरोग्य

स्किझोफ्रेनिया: सुरुवातीची लक्षणे, उपचार व बरे होणे

स्किझोफ्रेनिया हा मेंदूचा उपचार करता येणारा आजार आहे. सुरुवातीची लक्षणे ओळखा, उपचार समजून घ्या आणि कुटुंब बरे होण्यास कशी मदत करू शकते ते जाणून घ्या.

#कुटुंब#स्किझोफ्रेनिया

मानसिक आरोग्य

बायपोलर डिसऑर्डर: मनःस्थितीतील टोकाचे चढ-उतार समजून घ्या

बायपोलर डिसऑर्डरमध्ये नैराश्य व मेनियाचे टप्पे येतात. लक्षणे, उपचार आणि आजार पुन्हा होऊ नये म्हणून कुटुंब कशी मदत करू शकते ते जाणून घ्या.

#कुटुंब#बायपोलर डिसऑर्डर

बरे वाटण्याच्या दिशेने पहिले पाऊल उचला

सल्ला गोपनीय असतो आणि डॉक्टर तुम्हाला पुरेसा वेळ देतात. भेटीची वेळ बुक करा किंवा बोलण्यासाठी फक्त कॉल करा.